Reklam insanlık tarihi kadar eski olan ve o günden bugüne kadar da değişik iletişim kanalları ile gelen önemli bir satış ve pazarlama yöntemidir. Reklamın iyisi kötüsü olmaz klişesi asırlardır söylenilen bir sözdür. Bu yüzden de işletmeler, kurumlar ve tüzel kişiler her zaman için reklama önem vermiş ve bundan sonra da verecektir. Kısaca reklamın tarihçesi şu şekilde oluşmuştur.

Mısır'da kale yapımı için gerçekleştirilen bir kazıda ortaya çıkan Rosetta Taşı (adını kuzey Mısır'ın Akdeniz kıyısında bulunan Rosetta kasabasında almış), 1799 yılında Fransız ordu mühendisi Pierre-François Bouchard tarafından bulunmuştur (Napolyon'un işgali sırasında). Çivi yazısı uzmanları tarafından Rosetta Taşı, üç Mısır tapınağına gönderilmek üzere Demotik (Antik Mısır'ın kullandığı alfabe,yazı stilidir), Hiyeroglif ve Antik Yunanca olarak yazılmış bir antlaşmadır. Milattan önce 305-30 arasında Mısır hükümdarı tarafından yazdırıldığı tahmin edilen Rosetta Taşı, hükümdarın -bir nevi- reklamı sayılmaktadır (İngiltere'deki British Museum'da sergilenmektedir). Antik Çağ'a ait kazılarda ortaya çıkan tablet ve sanat esrelerinin çoğunluğu dönemin yöneticilerini tanıtmak, dini liderlerin ve devlet büyüklerinin olumlu işlerini halka duyurmak amacı taşımıştır.

British Museum'da sergilenen 3000 yıl öncesine ait papirüste kaçmış bir esiri bulana mükafat verileceğinin duyurulması yazılı reklamın en eski örneğidir. Esirlerin fiyatları, gladyatör dövüşleri ve sirklerin reklamları (özellikle Roma ve Yunan) diğer örnekler olurken, reklam levhaları taş üzerine yazı ve resim oyarak hazırlanmıştır. Gezici satıcıların da mallarını satmak için bağırarak yaptığı tanıtımlar ilk ticari reklam örneği sayılmaktadır. 


ROSETTA  TAŞI


Efes Antik Kent'inde bulunan tarihte reklamı yapılan ilk müessese olma ihtimali olan bu geneleve uzanan mermer yol üzerine, fotoğraftaki figürlerin reklam amaçlı olarak işlendiği düşünülmektedir. Kente yeni gelenlerin yolu bulabilmesi için yapılan bu antik reklam panosunu bazı Arkeologlar şöyle yorumlamışlar; “Kraliçeler kadar güzel olan benim aşkımı istiyorsanız kavşakta soldaki eve gelin!”. Sol ayak iziyle yönü tarif eden çalışmada taçlı kadın figürü güzelliği, kalp şekli de aşkı simgeliyor. Başka bir araştırma grubu ise çalışmada para figürü olduğunu belirterek; “parası olan ve aşk arayanlar yolun sonundaki güzeli görün” şeklinde çalışmayı yorumlamıştır.




Basılı Reklamların Ortaya Çıkması


1450 yılında matbaanın icadı ile günümüzde de hala varlığını devam ettiren basılı reklam mecrası ortaya çıkmıştır. 1480 yılında rahipler için hazırlanan bir kitabın tanıtımı kilise duvarına asıldı ve böylece görsel reklam ürünleri ortaya çıkmış oldu.

17. yüzyıl reklamcılığın doğduğu yıl olarak bilinmektedir. Bu yüzyılda çıkartılan gazeteler ve basılı yayınlarda artık reklam verme işlemleri çok yüksek seviyelere ulaşmıştır. Özellikle de ilan şeklinde verilen bu reklamlarda birçok farklı ürünün tanıtımı yapılmaktaydı. Çay, kahve ve çikolata bu ürünlerden bazılarıdır.

1588 yılında ilk reklam ajansı fikri filizlenmeye başlamış ve ilk reklam ajansı 1812 yılında Londra’da kurulur. 1588 yılında yazar Montaigne "Bir kişinin incileri varsa ve bunu satmak istiyorsa müracaat etmesi gereken bir büroya ihtiyacı vardır" diyerek ilk reklam ajansı fikrinin temellerini atmıştır.


Kitle İletişim Araçları İle Reklamların Yapılması 


Fransa’da yaşanan ve bütün dünyayı etkileyen Fransız İhtilali sonrasında reklam niteliği ve reklamı yapılan ürünlerin içerikleri de değişkenlik göstermiştir. Özellikle de bu dönemden sonra ortaya çıkan sanayi ve fabrikaların ürettiği ürünler reklamların asıl konusunu oluşturmuştur. Fabrikalar üretimlerini daha geniş kitlelere yaymak ve üretilen ürünlerin fazlalığı kadar satış yapmak için tamamen reklama ağırlık vermeye başlamıştır.

Bu dönemde bu kadar çok reklamın yapılması reklam hakkını gündeme getirmiş ve 1874 yılında John Wannamaker bulduğu reklamların diğer reklamcılar tarafından çalınmaması için ilk reklam yayın hakkı olarak tarihe geçen önlemini almak durumunda kalmıştır.

1883 yılında reklamcılık artık gazete ile sınırlı kalmaz ve ilk dergi reklamcılığı da gündeme taşınmış olur. Artık her alanda kullanılan ve insanlar tarafından da oldukça rağbet gösterilen reklamcılık sektörü için akademik çalışmalar ve kuramsal kitaplar da 1903 yılından itibaren oluşturulmaya başlanır.


Radyo ve Televizyon Reklamcılığı


1907 yılı reklam sektörü için bambaşka bir boyut getirdi. Hala varlığını devam ettiren radyo reklamcılığı ise ilk kez bu yılda yapılmaya başlandı ve milyon dolarlık reklam piyasası oluştu. Reklamın gücü ve etkisinin yayılması ise reklam kanununun çıkarılmasını zorunlu kıldı. 1911 yılında reklamda dürüstlük olarak adlandırılan ve tüketicinin korunması sağlanan ilk reklam yasası çıkartılmış oldu.

1940’lı yıllar ise reklamcılık sektörünün altın çağının yaşanmasını sağladı. Çünkü bu dönemde televizyon insan hayatına girdi. Televizyon artık reklamcıların en çok önem verdiği alanların başında gelmekteydi ve tüm reklam payı televizyona kaymıştı. Özellikle de küçük ölçekli gazeteler ve dergiler artık reklam alanı olarak kullanılmıyor ve sadece radyo televizyon üzerinden tüm reklamlar gerçekleşiyordu. Amerika’da her on evden birinde televizyon vardı ve bu dönemin sadece Amerika’daki reklam payı 3 milyar doları geçiyordu.